સુરજદાદાનું અપહરણ એટલે સૂર્યગ્રહણ!!!


સૂરજ જાણે ખગોળશાસ્ત્રી કરતાં કવિઓનો અને વૈધોનો વધુ વિષય હોય તેમ કવિ વોલ્ટ વ્હીટમેનથી માંડીને કવિ કાંત અને સંગીતકાર રિચાર્ડ વેગનરે સૂરજના અને ચંદ્રના અહોગાન ગાયા છે. અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટ તો સૂરજને યાદ કરે છે ત્યારે સાથે નવોઢાને ય યાદ કરે છે.

સૂરજ રમતો ભમતો ઊગ્યો/ ઊગ્યો એવો દરિયો થઈને તેજલ રંગે છલકયો/ કોક કવિની નિશ્ચલ આંખે મૂકયો/ કે નવપરીણિતાના શયનાગારે / ચાંદરણું થઈ ઝૂકયો છે.
આપણા કવિએ કવિતામાં ખગોળને પણ આવરી નાખ્યું છે. રિચાર્ડ વેગનર હંમેશાં સંગીતની તરજો પરોઢિયે જ સૂર્યનાં કિરણો નીકળે અને એકાદ પંખી કિલકિલાટ કરે ત્યારે જ તૈયાર કરતા.



એક વખત પત્નીએ મહેણું માર્યું, ‘કેમ સવારના પહોરમાં સાવ નવરાઠંઠ બેઠા છો?’ તો રિચાર્ડ વેગનરે કહ્યું ‘હવે જો સૂરજ એનાં કિરણો કાઢે તો જ મિજાજ આવશે.’ કવિ વોલ્ટ વ્હીટમેનને ઘણા દિવસથી સૂરજદાદાના દર્શન નહોતા થયા. એક ધનપતિએ પૂછ્યું શું જોઈએ? તેમણે કહ્યું બધું છે. હવે તમે થોડા આઘા ખસો તો મને સૂરજનાં કિરણો મળે. મને કંઈ ન જોઈએ!



બુધવાર ૨૨ જુલાઈ, ૨૦૦૯ના રોજ અવકાશ લીલા જોવા સુરતમાં હો તો જોવા નીકળી જજો. ભાસ્કર અગર સવિતા એ સૂરજનાં નામો છે. સંસ્કતમાં સવિતા શબ્દને છૂટો પાડતાં સુ-વિત શબ્દ થાય તેમાં સુ એટલે પ્રેરવું. સૂરજ ઊગે એટલે પશુ, પંખી અને માનવને પ્રવૃત્તિ કરવા પ્રેરે છે. સુરતના ભૂપત વકીલ ખગોળશાસ્ત્રી હતા.



મરતાં પહેલાં કાળજાને કાપીને આપતા હોય તેમ મને સૂરજ-ચંદ્રનો મહિમા ગાતું પુસ્તક ‘જયોતિર્વિલાસ’ આપેલું. તે મરાઠી ખગોળશાસ્ત્રી શંકર બાલકષ્ણ દીક્ષિતના મૂળ પુસ્તકનો અનુવાદ હતો. તેમાં લખ્યું છે કે વેદધર્મી કે બીજા લોકો સૂર્યની પૂજા કરતા ત્યારે પિશ્ચમના વિદ્વાનો તેમની મજાક કરતા પણ જયારે સૂર્યની વિરાટતા જાણી ત્યારે બધા જ અંગ્રેજ-અમેરિકનો સૂરજ વિશે લખવા ઊમટી પડયા અને આજે આપણા કરતાં યુરોપ-અમેરિકાના લોકોને આ સૂર્યગ્રહણમાં અનેકગણો રસ પડયો છે.



ડો.જેક ચેલોનેરે ‘સ્પેસ’ નામનું પુસ્તક લખ્યું છે. તેઓ લંડનની ટીવી ચેનલના પત્રકાર છે. તે લખે છે- ‘‘આપણે બધા બડાઈ કરીએ પણ જો તમે આખું સૂર્યમંડળ જુઓ અને ખગોળ જાણો તો લાગે કે આપણે તો મીડાં કરતાંય સાવ સૂક્ષ્મ છીએ. અરે, આપણે જે પૃથ્વી ઉપર રહીએ છીએ તે પણ બ્રહ્માંડની દ્રષ્ટિએ સાવ ટપકું છે તમે માત્ર સૂરજની ગાથા ગાઈ શકો. જો વાદળાં વગરની રાત હોય તો તમે નરી આંખે રાત્રે આકાશમાં ૬૦૦૦ તારાઓ જોઈ શકો. એ પ્રકારે જો આકાશ ચોખ્ખું હોય તો દિવસમાં તમે માત્ર એક જ વિરાટ તારો જોઈ શકો એ તારો એટલે સૂર્ય.



બાપરે! સૂરજ કેટલો વિરાટ છે. આપણી પૃથ્વીના ડાયામીટર કરતાં ૧૦૯ ગણો મોટો છે. તે એટલી હદે પૃથ્વી ઉપર પ્રકાશ ફેંકે છે કે જો તેનું માપ કાઢવું હોય તો કહી શકો કે ૪૦૦૦ મિલિયન, મિલિયન મિલિયન (મિલિયન એટલે ૧૦ લાખ) જેટલા ૧૦૦ વોટના વીજળીનાં બલ્બોને પ્રકાશ આપી શકે. ૫૦૦ કરોડ વર્ષ પહેલાં સર્જનહારે સૂરજનું સર્જન કર્યા પછી તે સતત સતત થાકયા વગર આપણને પૃથ્વી ઉપર દરેક ચોરસ મીટરની ભઠ્ઠીમાં ૬૩૦૦૦૦ જેટલા ૧૦૦ વોટના બલ્બ જેટલો પ્રકાશ આપે છે.



બુધવારે આ પ્રકાશ આડું લગભગ છ મિનિટ સુધી છવાનાર આવરણ તમે સુરતની આજુબાજુનાં ગામોમાં જોઈ શકશો. પૃથ્વીથી ૯,૨૯૬ કરોડ માઈલ દૂરનો સૂર્ય જે ૪.૬ અબજ વર્ષ ‘બુઢ્ઢો’ (યુવાન) છે, તેનાં ઉપરનું ગ્રહણ જોઈ શકશો. આપણે માટે સૂરજ દેવતા છે, પણ ખગોળશાસ્ત્રી માટે તે ૯૨.૧ ટકા હાઇડ્રોજન અને ૭.૮ ટકા હિલિયમનો બનેલો વાયુ ગોળો છે, જે વાયુમાં માત્ર બે ટકા કેિલ્શયમ સોડિયમ, મેગ્નેશિયમ અને લોહતત્ત્વો છે. આવા વિરાટ ગ્રહને ખગોળશાસ્ત્રમાં બીજા તારાની માફક એક મહાન તારો જ ગણવામાં આવે છે. પણ બીજા તારા વગર જીવાય, સૂરજ વગર નહીં. બુધવારે ગ્રહણ આવે તો માત્ર છ મિનિટ જ પ્રકાશ વગર રહીશું. ડરવાની જરૂર નથી. હજી ખાસ્સા પાંચ અબજ વર્ષ સુધી સૂરજ એવો ને એવો અખંડ તપશે. ત્યાં સુધી ગ્રહણનાં નાટકો જોયા કરવાના.



એક જબ્બર અમેરિકન બુદ્ધિમંતવર્ગ આખું વર્ષ સૂર્યના કોરોના એટલે કે તેજોમંડલ, વલય અગર તેની આસપાસના પ્રભામંડળનો અભ્યાસ કર્યા કરે છે. લગભગ પોણો ડઝન મહિલાઓ જગતમાં જયાં જયાં સૂર્યગ્રહણ કે ચંદ્રગ્રહણ થાય તે જોવા ટૂરિસ્ટોને લઈ જાય છે. જર્મનીમાં જન્મેલી છતાં માર્ટિના પોત્શ નામની મહિલા ખગોળશાસ્ત્રના પ્રેમમાં પડી. તેની બિઝનેસ મેનેજમેન્ટની ડિગ્રી પડતી મૂકીને જયાં જયાં સૂર્યગ્રહણ થાય ત્યાં માર્ટિના તેના ખગોળપ્રેમી ટૂરિસ્ટોને લઈ જાય છે.



માસારયુએટ્સ યુનિવર્સિટીની વિલિયમ્સ કોલેજના પ્રોફેસર ડો. જેય પાસાશોફ આપણા ડો.જે.જે.રાવળની માફક ખગોળપ્રેમીઓને જગતભરની સફર કરાવે છે. ૩૦-૩૦ વર્ષથી સૂરજનો અને તેની આસપાસના કોરોનાનો અભ્યાસ કરે છે. તે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ચીનથી માંડીને રશિયા જઈ આવ્યા છે. ૧-૮-૦૮ના રોજ તે સાઇબિરિયામાં ગયેલા. આજે તે ચીનના ગામડામાં પુગી ગયા છે.



તેને આંટી દે તેવા ખગોળશાસ્ત્રી ડો.ફ્રેડ એસ્પેનાક જેઓ હાલ ગોડાર્ડ સ્પેસ ફલાઇટ સેન્ટર (અવકાશખાતું-અમેરિકા)માં કામ કરે છે. તેમણે ૩૦૦૦ની સાલમાં જે સૂર્યગ્રહણ થશે તેની આગાહી કરી છે તેણે ૪૦૦૯ વર્ષનાં ગ્રહણોનો અભ્યાસ કર્યોછે. સૃષ્ટિ પેદા થઈ ત્યારથી આજ સુધીમાં ડો. ફ્રેડ એસ્પેનાકના કહેવા પ્રમાણે ૧૧,૮૯૮ સૂર્યગ્રહણો થયાં છે. અમેરિકાના અવકાશખાતા તરફથી તે દર સપ્તાહે અને જરૂર પડે તો રોજેરોજ ગ્રહણોનાં બુલેટીન પ્રગટ કરે છે.



તેનું નામ જ મિસ્ટર એકલિપ્સ પડી ગયું છે. આ ગ્રહણને ચીન જઈ જોયા પછી ૧-૭-૨૦૧૧ના રોજ ડો. ફ્રેડ એસ્પેનાક સ્ટીમરમાં બેસી ભારતીય મહાસમુદ્રમાંથી દેખાતું સૂર્યગ્રહણ જોશે.



આપણે પરમપિતા પરમેશ્વરની લીલા કેટલી અપરંપાર છે અને ઓબામા, કિલન્ટન કે સોનિયા તો આ વિરાટ સૂર્ય તારામંડળ અને બ્રહ્માંડ સામે કંઈ નથી તો આપણે બહુ ગુમાન કરવું નહીં. ડો. જેય પાસાશોફે પોતાની નજરે ૪૮ સૂર્યગ્રહણો જોયા છે બાકીના ટીવી અને તેના યંત્રમાં જોયા છે. તેને ‘નેશનલ જયોગ્રાફિક’ નામના પ્રતિષ્ઠિત મેગેઝિન તરફથી પ્રવાસખર્ચ અને પુરસ્કાર મળે છે. ડો. જેય પાસાશોફે અને ડો. ફ્રેડ એસ્પેનાકે વિમાનમાંથી પણ સૂર્યગ્રહણો જોયા છે.



વિમાનના એક ઉતારુએ પૂછ્યું ચાંદો અને સૂરજ એ બન્ને સરખા દેખાય છે. તેમાં મોટું કોણ? જવાબમાં ડો. પાસાશોફે કહેલું ચંદ્ર કરતાં સૂરજ ૪૦૦ ગણો વિરાટ છે. પણ તે લગભગ સરખો દેખાય છે કારણ કે ચાંદો માનવીની નજીક છે અને સૂરજ ચાંદાથી ૪૦૦ ગણો દૂર છે.



‘ધ ઓડિસી’ નામના નાટકમાં કવિ હોમરે આપણા અજ્ઞાનને કટાક્ષ કરતાં સૂર્યગ્રહણનું વર્ણન આ રીતે કરેલું ‘‘ધ સન પેરીશ્ડ આઉટ ઓફ હેવન એન્ડ એન ઈવીલ મિસ્ટર હેઝ ઓવરસ્પ્રેડ ધ વર્લ્ડ’’ અર્થાત્ (સૂર્યગ્રહણ) સૂર્યને સ્વર્ગમાંથી હાંકી કઢાયો અને ત્યારે દુનિયામાં નઠારાં તત્ત્વો ફેલાઈ ગયાં. તાત્પર્ય કે સૂર્ય માનવી માટે અનિવાર્ય છે. આજે તમે સુરત,વારાણસી કે ચીન ન જઈ શકો તો ‘નાસા’ તરફથી સૂર્યગ્રહણની જીવંત વીડિયો ઉતારાશે. તે તમે ઇન્ટરનેટ ઉપર તે દિવસે જ જોઈ શકશો.



એમ ન માનશો કે સૂર્યદેવતા બહુ શિસ્તવાળા છે તે તોફાને ચઢે તો બોકાસો બોલાવી દે છે. ડો. પાસાશોફને પૂછવામાં આવ્યું કે સૂર્યના વાયુના તોફાનો કે બીજા સમય સમયના ફેરફારોની પૃથ્વી પર શું અસર થાય છે? પાસાશોફે કહ્યું કે જયારે સૂર્યના તોફાની વાયુઓ પૃથ્વીને આફળે છે ત્યારે ખેદાનમેદાન કરી નાખે છે. તેનાં જે જે પાર્ટિકલ્સ કે ક્ષ-કિરણો પૃથ્વી ઉપર પહોંચીને ગજબનાક ઇલેકટ્રોમેગ્નેટિક કિરણો ફેલાવે છે. પૂછાયું: ‘દાખલા તરીકે’-દાખલા તરીકે, ૧૩-૩-૪૯ના રોજ મેરી કલોડ બરટ્રાન્ડ નામની કેનેડિયન ગૃહિણી કવીબેક શહેરના ઘરમાં તેના પતિ માટે નાસ્તો બનાવતી હતી.



અને એકાએક બ્લેકઆઉટ! માત્ર મેરીનાં ઘરમાં જ નહીં પણ એ સવારે કવીબેકની ૬૦ લાખ વસતી જ નહીં પણ દૂર દૂરનાં વીજળીની ગ્રીડવાળા ગામોનાં ૮૦ લાખ ઘરોની વીજળી ચાલી ગઈ. આ સૂરજનું કારસ્તાન હતું. સૂરજે છેક ૬-૩-૪૯ના રોજ અવકાશમાં તેની લીલા શરૂ કરી. તેનાં પાવરફૂલ તેજવલયોને છૂટા પાડયા અને વીજળીથી લસ્સ થયેલા કણોએ વીજળીની ગ્રીડને ધરતી પર પાયમાલ કરી. સૂરજમાંથી આ વલયો છૂટયા ત્યારે એવા પાવરફૂલ હતા કે આખેઆખો ભૂમઘ્ય સાગર ઉકળીને વરાળ થઈ જાય.



કવીબેકને શું કામ સૂરજદાદાએ ઝપટમાં લીધું? એમાં ભૂગોળનો વાંક છે. કવીબેક શહેર આખું ગ્રેનાઇટના પથ્થરો ઉપર રચાયેલું છે અને ગ્રેનાઇટ એવો પથ્થર છે કે વીજળીનો સારો વાહક નથી. અને પછી તો સૂરજની આ લીલા છેક અમેરિકા સુધી ચાલી. સ્વિડન સાથે કેનેડાની વીજળી ગ્રીડ હતી ત્યાં ન્યૂ યોર્કમાં અને છેક લંડનમાં આની અસર થઈ અને નુકસાન ગણીએ તો સૂરજની એક લીલાએ તે સમયમાં રૂ. ૩૦૦૦૦ કરોડનું નુકસાન કરી નાખ્યું. ૧૯૯૪માં ફરી આવું સૂરજનું તોફાન થતાં અમેરિકા અને કેનેડાના ટીવી સ્ટેશનો અંધારિયા થઈ ગયેલા.



ડો.પાસાશોફ કહે છે કે તેલના ભંડારો કે બીજા બળતણો ખૂટી જાય તો ફિકર નહીં. સૂરજ આપણા માટે આ ‘બળતરા’ કરે છે. ટેકનોલોજી એટલી આગળ વધી છે કે સૂરજના પોતાના ઊર્જાના સાયુજય (ફયુઝન રીએકટરો) થકી પૃથ્વીને વીજળી પૂરી પાડી શકશે.
સ્ત્રોત: ઈન્ટરનેટ

posted under , |

0 comments:

Newer Post Older Post Home
© Rakesh Patel NvndsR. Powered by Blogger.

Followers


Recent Comments